|
Pozitivizm Nedir?
Olgularla desteklenen ya da olgularla ilgili verilere dayanan bilginin
tek sağlam bilgi türü olduğu görüşüdür.
Genel çizgileriyle pozitivizm, deney konusu edilebilecek olgularla
ilgili, yani en geniş anlamıyla bilimsel bilginin sağlam bilgi olduğunu
vurgular. Bunun dışında, olguların çoğu mantık ve matematik gibi bilgi
türlerinin varlığını kabul eder, ama bunların içeriksiz olduğunu ileri
sürerler. Pozitivistlerin, en temel özelliği ise geleneksel felsefe
görüşlerini, olumsuz bir anlam yüküyle "metafizik" olarak niteleyerek
karşı çıkmasıdır. Comte, alan bu yana "metafizik" nitelemesi insanlığın
geride bıraktığı bir aşamayla ilgili, gerçekliğini yitirmiş, yerini
pozitif bilimlere bırakmış bir bilgi türünü çağrıştırır.
Comte'a göre insanlık tarihinin üç aşamalı zihinsel gelişiminde her
aşama bir öncekine göre daha ileri ve gelişmiştir. İnsanlık başlangıçta
açıklamaların doğaötesi göçlere göre yapıldığı dinsel bir aşamadır.
İzleyen metafizik aşamada açıklamalar gene olgulardan uzak bazı
kavramlara dayandırılır. Üçüncü aşamada ise, insanlar doğru bilginin
gerektirdiği gibi, açıklamak istedikleri olguları gene bu olgulardan
elde ettikleri verilere dayandırmayı öğrenirler; işte bu sonuncusu
pozitif aşamadır. Comte bu süreci bir insanın çocukluktan yetişkinliği
geçiş aşamalarına benzetir.
Comte'a göre bilim olgulara dayanmalıdır. İnsan kafasının
soyutlanmalarından doğmuş olan metafizik, deney ve bundan ötürü de bilgi
alanımızın dışındadır, nesnelerin kendilikleri de bilinemez.
|
