|
Oswald Spengler
Kimdir? (1880-1936)
Oswald Spengler. 1880-1936. Alman tarih felsefecisi. Tarihi kör bir doğa
oyununa benzetip, tarihte bir amaçlılık aramanın boşuna bir çaba
olduğunu savunmuş olan Spengler, dünya tarihinin morfolojisini, felsefi
ve bu arada biyolojik esaslara göre açıklamaya çalışmıştır. Spengler'e
göre, kültürler gelişigüzel doğar, gelişir ve ölürler. Ona göre, tüm
dünya tarihinde 8 tip kültür çevresi ayırt edilebilir. Mısır, Babil,
Hindistan, Çin, Antikite, Arap, Batı ve Meksika olarak belirlediği 8
kültür çevresinde, 1. Metafiziksel-dini yüksek kültürler, 2. Simgeci
erken kültürler, 3. Sivil-geç kültürler diye üç gelişme basamağı ayırt
etmiş olan Spengler, "sivil-geç kültür" olarak tanımladığı Batı
kültürünün bir çöküş içinde olduğunu savunmuştur.
Birinci Dünya Savaşı, Spengler'in görüşlerini oldukça etkilemiş, onlara
yön vermiştir. Yaşanan iki dünya savaşının, Spengler'in görüşleri
üzerinde travmatik bir kadercilik, döngüsellik ve tarihin tekrarına olan
inancı doğurduğu aşikardır. Aynı özellik, Arnold Toynbee'de de görülür.
daha sonra, değişen zaman ve anlayışla yapıtlarının, özellikle William
McNeill tarafından sertçe eleştirilmiştir.
Spengler; uygarlıkların ortaya çıkışını, insanın gelişim dönemlerine
göre sınıflandırmıştır. Çocukluk döneminde toplum ortaya çıkmıştır. Din
bu dönemde kendini göstermeye başlar. Gençlik dönemi aklın egemenliğiyle
geçmektedir. Olgunluk dönemi entelektüelliğin üst seviyede olduğu,
sanatın, felsefenin, bilimin tavan yaptığı dönemdir. Yaşlılık döneminde
tüm değerler parçalanmaya yüz tutar; bu dönem, kaçınılmaz olarak çöküşün
habercisidir.
Tarih olaylarında nedenselliğin yerine yazgısallığı temele almıştır. Ona
göre yazgı tarihin bütün görünümünü belirler.
Eleştirel tarih felsefesinin önemli adamlarındandır. Tarihi yasa koyucu
doğa bilimi olarak değil, betimleyici ve yaşayan bir bilim olarak ele
alır.
|
