|
Ludwig von Mises Kimdir?
(d.29 Eylül 1881 - ö.10 Ekim 1973)
Demiryolu mühendisi bir babanın oğlu olarak 29 Eylül 1881'de Lemberg,
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nda (şimdi Ukrayna sınırları
içindedir) doğmuştur.
19 yaşında Viyana Üniversitesinde hukuk ve idari bilimler eğitimine
başlayan Mises, Carl Grünberg ile idari bilimler tarihi üzerine
çalışırken 1903'de Carl Menger'in Ekonominin Prensipleri kitabını
okumasıyla tarihçi bakış açısından kurtularak ekonomi üzerine
odaklanmaya başlamıştır. 1906'da doktorasını alarak finansal yönetici
olarak kamuda çalışmaya başlamış, sonrasındaysa bürokrasinin
işleyişinden rahatsızlık duyarak bir hukuk firmasında stajyer olarak 2
yıl çalışmıştır. Bu sırada Avusturya İktisat Okulu'nda ekonomi dersleri
vermeye başlamış, böylelikle Carl Menger'in temelini attığı Avusturya
Okulu'nun Eugen von Böhm-Bawerk geleneğinden ikinci kuşağını Hans Mayer
ve Joseph Schumpeter ile birlikte oluşturmuştur. Daha sonra 25 yıl
çalışacağı Viyana Ticaret Odası'nda işe başlamış, 1934-1940 döneminde
Nazilerden kaçmak için Viyana'dan ayrılarak Cenova Üniversitesi'nde ders
vermeye başlamış ancak baskıların artmasıyla 1940'da A.B.D.'ye göç
etmiştir. 1945'te New York Üniversitesi'nde konuk öğretim görevlisi
olmuş ve 1969'a kadar burada çalışmalarına devam etmiştir. Bu dönemde
verdiği seminerlerle Murray Rothbard, Hans Sennholz, George Reisman,
Ralph Raico, Leonard Liggio ve Israel Kirzner gibi liberteryen
aydınların yetişmesine katkıda bulunmuştur.
1973'te 92 yaşında New York'ta St. Vincent Hastanesi'nde hayata veda
etmiştir.
Mises'ten Seçme Sözler
- Evrende aklımızın kavrayamayacağı ve duygularımızla
sezemeyebileceğimiz şeyler vardır.
- Devlet harcamaları ilave istihdam yaratmaz. Eğer devlet, halktan
borçlanarak ve vergi alarak harcama yaparsa, bir tarafta yaratacağı
istihdamdan daha fazlasını yok eder.
Eseleri
- The Theory of Money and Credit Para ve Kredi Teorisi (1912)
Bu kitabında Mises, İngiliz klasik ekonomisinde David Ricardo ile
başlamış olan mikro-makro çatallaşmasını kapatmış, ekonominin bireysel
insan davranışıyla adım adım analizine dayanan bir bilim olduğunu
vurgulamıştır. Para bireysel davranışın ve piyasa ekonomisinin
analiziyle bütünleştirilmiştir. Ayrıca mevcut bankacılık uygulamaları
analizini dönüştürmüş, Ricardocu Para Okulu geleneğine dönerek,
enflasyonist kısmi rezerv kredi sisteminin ilga edilmesinin doğru
olduğunu göstermiştir.
- Socialism: An Economic and Sociological Analysis Sosyalizm;
Ekonomik ve Sosyolojik Bir Analiz (1922)
Bu Kitap, Sosyalizm ve türevlerinin derinlemesine analizi ve oluşan
manzaranın çarpıcı bir kritiğidir. Mises bu eseriyle neden tamamen
sosyalist kontrolün olduğu bir toplumda ekonomik hesaplamanın mümkün
olmayacağını ve bunun sosyalistler tarafından bile kabul görmüş bir
problem olduğuna işaret etmektedir. * Bu kitap Liberte Yayınları
tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.
- Liberalism or The Free and Prosperous Commonwealth Liberalizm veya
Özgür ve Müreffeh Ulus (1927)
Bu kitap, klasik liberalizmde devletin görevinin etkili bir şekilde
yapılmış ifadesidir. Mises; bu kitapla devletin görevini tarif etmiş ve
nelerin barışı, özgürlüğü ve refahı teşvik edip etmeyeceğini
açıklamıştır.
- A Critique of Interventionism Müdahaleciliğin Eleştirisi (1929)
Bu eser, 1920'ler Avrupa'sında yaşanmış olan ekonomik tartışmalar
üzerine yazılmış olan makalelerin bir derlemesidir. Bu derlemede Mises;
o günün Avrupa'sında fiyat kontrollerini ve bankaların
kamulaştırılmasını içeren programları ve Marksizm'i ısrarla
eleştirmiştir.
- Bureaucracy Bürokrasi (1944)
Bu çalışma, bürokratik idare ile kar ve zarar üzerine kurulu yönetim
arasındaki farkların yalın bir dille ifade edildiği tarafsız bir
çalışmadır. Bürokrasi devlet yönetiminde makul seviyede etkin olabilir
ancak kar-zarar üzerine kurulu idareyle önemli ayrımları bulunmaktadır.
Bürokrasi devlet içindir, iş dünyasında ise kar-zarar üzerine kurulu
yönetim geçerli olmak zorundadır. Birçok yazar büyük şirketleri devlet
şeklinde bürokratik bir yapı olarak görmüştür ancak bu köklü bir
yanılgıdır. İş dünyası büyüklük ile değil kar ve zarar ile
ilgilenmektedir. Bir şirket her birinin kendi bilânçosunu tuttuğu çok
sayıda kısımlara bölünebilir. Bazen bu bölünmüş kısımlarda kayıtların
çift girişle tutulması zaruridir. Diğer yandan, devlet, iş dünyasındaki
gibi müşterilerine karşı sorumlu değildir, ancak toplum baskısı
vasıtasıyla yönlendirilebilir, demokrasi gibi. Demokrasi; çoğunluğun
kontrolü olmasına rağmen yine de en cazip yönetim şeklidir. * Bu kitap
Liberte Yayınları tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.
- Human Action: A Treatise on Economics İnsan Faaliyetleri: Ekonomi
Üzerine Bir Bilimsel İnceleme (1949)
Bu eser, ekonomi ve sosyal bilimler üzerine kapsamlı akademik bir
çalışmadır. Mises'in; bireyin tercihlerinin neden-sonuç ilişkisi
içerisinde amaçlı olduğunu ortaya koyduğu ve metodolojik çalışma
esaslarını belirttiği temel kitabıdır.
- The Anti-Capitalistic Mentality Anti-Kapitalist Zihniyet (1956)
Kitap, Mises'in kapitalizmin neden yanlış anlaşıldığını ve korkularak
reddedildiğini ortaya koyduğu teorisini içerir. Amaçlarına ulaşamamış
kıskanç girişimcilerin başarısızlıklarını kapitalizme yüklediklerini
ileri sürdü. Ekonomik teori, Mises'in muhakeme ve değerler yargısı
üzerine kurularak ifade edilmiştir.
* Bu kitap Liberte Yayınları tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.
- The Historical Setting of the Austrian School of Economics
Avusturya İktisat Okulunun Tarihsel Süreci (1962)
Bu eser, Mises'in Avusturya ekonomi teorisinin gelişimini gözden
geçirdiği eseridir. Kitap, Avusturya İktisat Okulunun öncülerinin
özellikle Menger ve Böhm-Bawerk'in kısa biyografilerini içerir. Mises;
sübjektif ekonominin tümdengelimcilikle nasıl yükselişe geçtiğini ve
Avusturya İktisat Okulu'nun önemini anlatmıştır.
|
