|
John Stuart Mill
Kimdir?
(20 Mayıs 1806-8 Mayıs 1873)
James Mill'in en büyük oğlu olan John Stuart Mill 1806'da doğdu. Ilk
eğitimini babasından aldı. Üç yaşında Yunanca öğrendi. Onbir yaşında
politik iktisat üzerinde çalışmalar yapmaya başladı. Onsekiz yaşında
Westminster Review Dergisi'nde Frederic Bastiat'ın fikirlerinin devamı
olarak ekonomik konular üzerinde makaleler yayınladı. 1820 ve 1821
yılları arasında Fransız iktisatçı John Baptiste Say ile tanışmak için
gittiği Fransa'da bir kaç ay kaldı. 1823'de East India House'da memur
oldu. Burada, 1858 yılında ofis şefi olarak emekli oluncaya dek çeşitli
kademelerde görev yaptı. Mill'in yaşamında babasının etkisinden başka
Coleridge ve Comte gibi düşünürlerin de etkisi olmuştur. 23 yaşında iken
tanıştığı Harriet Taylor ile uzun süren arkadaşlığından sonra 1851
yılında evlendi. Mill, 1865 ve 1868 yılları arasında House of Commons'da
görev aldı. Ancak, kadınlara oy hakkı sağlanması, Irlanda toprak reformu
ve oy hakkının genişletilmesi gibi reformları desteklemesine rağmen
parlamento üzerinde fazla bir etkiye sahip olamadı. Bir filozof, liberal
düşünür ve iktisat teorisyeni olan Mill'in eserleri, 19. yüzyılda etkili
olmuştur. Başlıca eserleri şunlardır: Kısmen Comte'nin pozitivizm ile
ilgili görüşlerinden etkilenerek yazdığı "A System of Logic" (1843); "Principles
of Political Economy" (1848); "On Liberty" (1859); "Considerations On
Representative Government" (1861) ve 1860-1861 yıllarında yazılmasına
karşılık 1869 yılında yayınlanan "On the Subjection of Women". Mill daha
sonraki yıllarda belirli ölçüde faydacı felsefeden ayrıldı. Yaşamının
geri kalan on beş yılını Fransa'da Avignon'da geçirdi ve 1858 yılında
öldü. Ölümünden sonra "Autobiography" adını taşıyan eseri yayınlandı.
Ek Bilgiler
İngiliz filozof, politik ekonomisttir. Ayrıca parlamento üyesi ve devlet
memurudur. 19. yüzyılın önemli liberal düşünürüdür. Jeremy Bentham'ın
kurduğu faydacılık akımının savunucusudur; ancak Onun Düşünceleri
Bentham'dan oldukça farklıdır.
Mantık alanında, yalnızca tümdengelimsel mantıkla ilgili çalışmalar
yapmayıp tümevarımsal mantığı da formüle ederek geliştirmiş olan Mill,
mantıksal ilkeleri sosyal alana, siyaset ve ahlak alanına uygulamasıyla
ün kazanmıştır. Psikoloji alanında, çağrışımcılığın babası olarak kabul
edilen filozof, psikolojiyi "zihin kimyası" olarak tanımlamıştır. O,
çağrışımcı psikolojisini bilgi konusuna da taşımış ve bu alanda,
Berkeley'den esinlendiği besbelli olan psikolojik bir idealizm
geliştirmiştir. Mill, bununla birlikte, psikolojik idealizminde,
maddesizciliği seçen Berkeley'den ayrılmış ve dış gerçekliğin var
oluşunu kabul ederek, söz konusu nesnel gerçekliği "duyumları mümkün
kılan, kalıcı dayanak" olarak tanımlamıştır. Ahlak alanında yararcılığı
savunan Mill, hazzı ya da mutluluğu insan eylemlerinin en büyük amacı ve
mutlak ölçüsü yapmış ve yaracılığında, genelin iyiliğini ve refahını
temele almıştır.
Mill'den Seçme Sözler
- İnsanın varlığı sırla kuşatılmıştır. Bizim dar bilgimiz ve
tecrübemiz sınırsız denizlerde bir küçük adadır sadece. 26 Mayıs 2007
- Bir milletin değeri, o milleti meydana getirenlerin değerleriyle
ölçülür.
- Memnun bir domuz olmaktansa, memnun olmayan bir insan olmak daha
iyidir; memnun bir aptal olmaktansa, memnun olmayan bir Sokrates olmak
daha iyidir. Ama aptal ya da domuz farklı bir görüşteler ise, bu,
onların, meselenin sadece bir yanını bildiklerinden ileri gelmektedir.
Diğer taraf ise meselenin iki yanını da biliyor.
Başlıca Eserleri
- On Liberty: Representative Government: The Subjection of Women, London:
Oxford University Press, Geoffrey Cumberlege, 1912-1952.
- Utilitarianism (Oskar Piest, ed), Indianapolis, Bobbs-Merrill, 1957.
- Principles of Political Economy, New York, D. Appleton and Company,
1909.
- Essays on Ethics, Religion and Society, Toronto: University of Toronto
Press, 1969.
- On Liberty (C. V. Shields, ed.), Indianapolis, Bobbs-Merrill, 1956.
- Nature and Utility of Religion, Indianapolis, Bobbs-Merrill, 1958.
- Dissertations and Discussions: Political, Philosophical and Historical,
London: Longmans, Green, Reader and Dyer, 1867.
- Essays on Politics and Culture, Garden City, N. Y. Doubleday, 1962.
- Essays on Economics and Society (J. M. Robson, ed.), Toronto:
University of Toronto, 1967.
- Considerations on Representative Government, New York , Henry Holt and
Co. 1874.
- Essays on Equality, Law and Education (J. M. Robson, ed.), Toronto:
Buffalo: University of Toronto Press, 1984.
|
