|
Johannes Heinrich Abicht Kimdir?
(1712-1804)
Alman düşünürüdür.
Felsefe sorunlarına eleştirici bir tutumla çözüm bulmaya, ahlak ile
doğal hukuku bağdaştırmaya çalışmıştır. Volkstadt'ta doğmuş, Wilna'da
ölmüştür.
İlk ve ortaöğrenimim doğduğu yerde, yükseköğrenimini ise Erlangen
Üniversitesi'nde bitirmiştir. Önce ilk çağ felsefesiyle ilgilenen Abicht
daha sonra Kant ve Reinhold'un görüşlerini benimsemiş ve sonraları
onlardan ayrı bir yol tutmuştur. Abicht, 1796 yılında Berlin Bilimler
Akademisi'nin açtığı bir yarışmaya, Leibniz-Wolff dönemi metafizik
sorunlarıyla ilgili bir çalışma ile katılmış ve ödül kazanmıştır.
Abicht Erlangen Üniversitesi'nde felsefe okutmuştur. Arkadaşı Born ile
beraber 1789-1791 yılları arasında Kant'ın felsefesini yayma amacını
güden "Neues Philosophisches Magazin zur Erlanterung des
Kantischen Systems" adlı bir dergi çıkarmışlardır. Abicht,
felsefeye Kant'ın geliştirdiği sorunlar üzerinde çalışmakla, onlara yeni
yorumlar aramakla girmiş, sonra bu yorumcu tutumu bırakarak ahlak ve
doğal tüze sorunlarını incelemeye yönelmiştir. Ona göre doğal hukuk ile
ahlak ilkeleri arasında, köken bakımından bağlantı vardır. Ahlakın
değişmeyen, genel geçerlik taşıyan ilkeleri yalnız duyu verilerinden
kaynaklanan bir bilginin ürünü değildir. Birtakım deney öncesi
düzenleyici ilkeler de vardır. Bir bilgi varlığı olan insan, doğal
olarak, özgürdür.
Onun uyması gereken kurallar dışa dayalı düşünce ilkeleridir. Bilginin
iki kaynağı vardır: Biri duyularla sağlanan ilk verilerdir. Bu veriler
anlayış gücünde işlenir, yeni biçimler kazanarak bilgiye dönüşür. Öteki
kaynak ise düşünme yeteneğidir. Bu yetenekte, deney öncesi, birtakım
ilkeler vardır.
Deney bilgisi, duyu verilerinin bu ilkelere göre düzenlenip
biçimlenmesiyle geçerlik kazanır. Us, tek yol gösterici, denetleyici,
düzenleyici yetenektir, yargı gücünün kaynağıdır. Bu nedenle bütün
davranışların us ilkelerine uyması gerekir. Ahlaklı olmak us ilkelerine
göre davranmaktır. Abicht istenç, doğal hukuk, mantık, ahlak, bilgi,
metafizik konularında çalışmıştır. Bütün bu yapıtlarında, eleştirici bir
yöntemin uygulandığı görülür.
Onun felsefe alanında başlıca özelliği de sorunların çözümünde
eleştiriye ağırlık vermesidir.
KAYNAKLAR
1) Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi (Anadolu Yayıncılık)
2) Filozoflar Ansiklopedisi (Cemil Sena)
|
