|
Galileo Galilei
Kimdir?
(d. 1564 – ö. 8 Ocak 1642).
Modern fiziğin ve teleskobik astronominin kurucularından olan İtalyan bilim adamı.
1564'te İtalya'nın Pisa şehrinde doğdu. Döneminin tanınmış
müzikçilerinden Vincenzo Galilei'nin oğlu olan Galileo, ilk tahsilini
Floransa'da yaptı. 1581'de Pisa Üniversitesi'nde tıp tahsiline başladı.
Ancak parasızlıktan okulu terk etti. 1583'ten itibaren matematiğe ilgi
duyan Galileo, bu konudaki çalışmaları sayesinde, 1589'da Pisa'da
profesörlük elde etti.
Sarkacın, yüzen cisimlerin ve hareketin Aristo fiziğinden farklı bir
düşünceyle matematiksel olarak ele alınması gerektiğine inanan Galileo,
Pisa Kulesi'nden ağırlık düşürerek Aristo'nun yanlışlığını açıkça
gösterdi. Bu davranışı yaşlı profesörlerle anlaşmazlığa düşmesine sebep
oldu. 1592'de Pisa'yı terk ederek, Padova Üniversitesi matematik
kürsüsüne geldi.
1597'de pratikte çok faydası olan pusulayı ticari olarak piyasaya arz
etti. 1600 senesinden hemen sonra ilkel bir termometre, insan kalp
atışının ölçümünde kullanılmak üzere bir sarkaç ve 1604'te serbest
düşüşün matematik kanunlarını keşfetti. Ancak düzgün ivmeli hareket
kavramı hatalıydı. 1609'da Hollanda'da teleskopun bulunduğunu işitti.
Kendisi daha ileri bir alet yaparak bunu astronomi gözlemlerinde
kullandı. 1610'da aydaki dağlar, yıldız kümeleri ve Samanyolu üzerine
ilk tespitlerini yayınladı. Bu arada Jüpiter'in dört uydusunun varlığını
bildirdi. Bu kitabı çok ilgi uyandırdı ve Floransa'da saray
matematikçisi olmasını sağladı. Hemen sonra Venüs gezegeninin devreleri
ve Satürn'ün şekli hakkında bilgi verirken, astronomideki Ptolemy (Batlamyus)
sistemini tartıştı.
1611'de Roma'ya gitti ve oradaki Bilim Akademisi'ne üye seçildi.
Floransa'ya dönüşünde hidrostatik üzerine pek çok profesörün itirazına
sebep olan kitabı ile 1613'te güneş lekeleri üzerine yazdığı eserini
yayınladı. Bu eserinde Kopernik sistemini açık bir şekilde müdafaa etti.
Bundan dolayı papazların ağır hücumuna uğradı. 1615'te bizzat Roma'ya
giderek iddiasını müdafaa etti. Ancak 1616'da Papa Beşinci Paul
tarafından kitaplarını tetkik için bir komisyon kuruldu. Bu komisyon
Galileo'nun kitaplarını yasaklamadı. Sadece dünyanın döndüğü iddiasından
vazgeçmesini istedi.
Galileo, bir müddet bilimin pratik yönüne döndü, mikroskobu geliştirdi.
Ancak 1618'de üç kuyruklu yıldızın görülmesiyle kiliseyle münakaşaya
girdi. Arkadaşının Sekizinci Urban olarak Papa seçilmesinden cesaret
alarak yazdığı "İki Kainat Sistemi Üzerine Konuşmalar" adlı eserini
1632'de yayınladı. Ancak kitabı daha önce yapılan uyarılarla çeliştiği
söylentilerine rağmen Roma'da mahkemeye çağrıldı. 1633'te bu kitap
yasaklandı ve Kutsal Engizisyon'ca müebbet hapse mahkum edildi. Cezası
kendi evinde göz hapsine çevrildi. Yetmiş yaşında hapsedilen Galileo kör
oldu ve 1642 yılında öldü.
Galileo Galilei'den Seçme Sözler
- Hiçbir şey keşfetmeksizin büyük meseleleri uzun uzadıya anlatmak
yerine, keşke bir tek olgu, hatta küçük bir şey keşfetseydim.
- Tabiatın kitabı, matematiksel sembollerle yazılmıştır.
- İki gerçek birbiriyle asla çelişmez.
- İnsana hiçbir şey öğretemezsin; öğrenmeyi ancak kendi içinde
bulacağını öğretebilirsin.
- Kainat dediğimiz kitap, yazıldığı dil ve harfler öğrenilmedikçe
anlaşılamaz. O, matematik dilinde yazılmış; harfleri üçgen, daire ve
diğer geometrik şekillerdir. Bu dil ve harfler olmaksızın kitabın bir
tek sözcüğünü anlamaya olanak yoktur.
- Her şeyi bilme şeklindeki bu kendini beğenmiş küstahlığın temeli
hiçbir zaman hiçbir şeyi anlamamış olmaktan başka bir şey değildir. Bir
kerecik bile olsa, tek bir şeyi tam olarak anlama deneyimi olan ve
bilginin nasıl elde edildiğini gerçekten duyumsamış olan bir kimse,
kendisinin hiç anlamadığı, sonsuz sayıda başka hakikatlerinde var
olduğunu fark eder.
- Yine de dönüyor!
- Evrenin kitabı matematik diliyle yazılmıştır.
- Kuşku, bilimin babasıdır.
Ek Bilgiler
Galileo Galilei, modern fiziğin babası olarak kabul edilen, İtalyan
bilim adamı. Adı bilim devrimiyle anılan Galileo, fizik, astronomi ve
astroloji alanında da bir çok çalışma yapmasının yanı sıra bu konularda
felsefi görüşlere de sahipti. İlgisini daha çok hareket üzerinde
yoğunlaştıran Galileo, Güneş merkezli astronomi sisteminin fiziğini
geliştirdi.
15 Şubat 1564'te İtalya'nın Toskana bölgesindeki Pisa şehrinde,
döneminin tanınmış müzisyenlerinden, Vincenzo Galilei'nin altı
çocuğundan biri olarak dünyaya gelen Galileo, ilk öğrenimini Floransa'da
tamamlamasının ardından 1581 senesinde Pisa Üniversitesinde tıp
tahsiline başladı. Mali durumu yüzünden okulu bırakmak zorunda kalan
Galileo, 1583 senesinden itibaren matematiğe yöneldi ve bu konudaki
çalışmalarıyla 1589'da Pisa'da profesör oldu.
Sarkacı, yüzen cisimleri ve kinetiği Aristo fiziğinden farklı bir
düşünceyle matematiksel olarak ele alınması gerektiğine inanan Galileo,
Pisa Kulesi'nden ağırlık atarak, düşen bütün cisimlerin aynı ivmeye
sahip olduğunu gösterdi ve Aristo mantığının yanlış olduğunu kanıtladı.
Serbest düşmenin sabit ivmeli bir hareket olduğunu saptayan Galileo,
serbest düşüş sırasında katedilen yolun, zamanın karesiyle orantılı
olduğunu gösterdi. Bu deneyi neticesinde yaşlı profesörlerle karşı
karşıya gelen Galileo, 1592 senesinde Pisa'yı terk ederek, Padova
Üniversitesi matematik kürsüsüne geldi.
1597'de askeri amaçla da kullanılabilen pusulayı ticari olarak piyasaya
sunan Gelileo, 1600 senesinden hemen sonra ilkel bir termometre ve
insanların kalp atışının ölçümünde kullanılmak üzere bir sarkaç icat
etti.
1609'da Hollanda'da teleskopun icat edildiğini öğrenmesinin ardından
kendisi daha gelişmiş bir teleskop üreten Galileo, bunu astronomi
gözlemlerinde kullandı. Teleskopu astronomik amaçla kullanan ilk bilim
adamı olan Galilei Galileo, kendi ürettiği teleskopla önemli gözlemler
yaptı ve bu gözlemleri, 1610' da, Yıldız Habercisi (Siderius Nuntius)
adlı kitabında kaleme aldı.
Ay yüzeyi, yıldız kümeleri ve Samanyolu üzerine ilk tespitlerini
yayınladığı ve Jupiter'in dört uydusunun varlığından bahsettiği kitabı
çok ilgi uyandırdı ve Floransa'da saray matematikçisi olmasını sağladı.
Venüs gezegeninin evreleri ve Satürn'ün şekli hakkında bilgi verirken,
astronomideki Batlamyus sistemini tartıştı. Güneş'i de gözlemleyen ve
Güneş üzerinde bulunan gölgelerin leke olduğunu kanıtlayan Galileo,
bunların ne Merkür'ün Güneş'in önünden geçerken oluşan gölgesi ne de
Güneş ve Dünya arasında bulunan küçük gökcisimlerine ait olmadığını
ortaya koydu.
1611'de Roma'ya giden ve oradaki Bilim Akademisi'ne üye olan Galileo,
Floransa'ya dönüşünde hidrostatik üzerine birçok profesörün itirazına
sebep olan kitabını ve 1613 yılında da, güneş lekeleri üzerine yazdığı
eserini yayınladı. Kopernik sistemini açık bir şekilde savunduğu bu eser
yüzünden papazların ağır baskısına maruz kalan Galileo, 1615'te
iddiasını müdafaa etmek amacıyla Roma'ya gitti. 1616'da Papa V. Paul
tarafından kitaplarını tetkik amacıyla kurulan komisyon, Galileo'nun
kitaplarını yasaklamadıysa da, dünyanın döndüğü iddiasından vazgeçmesini
istedi.
Bir süre bilimin pratik yönüne dönerek, mikroskobu geliştiren Galileo,
1618 senesinde üç kuyruklu yıldızın keşfedilmesiyle kiliseyle karşı
karşıya kaldı. Bir arkadaşının VIII. Urban olarak Papa seçilmesinin
ardından cesaret alarak yazdığı "İki Kainat Sistemi Üzerine Konuşmalar"
adlı eseri 1632'de yayınlanan Galileo, Roma'ya çağrıldı ve Engizisyon
mahkemesine çıkarıldı. Bunun ardından, 1633'te kitabı yasaklanan
Galileo, müebbet hapse mahkum edildi.
Yetmiş yaşında hapsedilen ve 1636'da, hapisteyken gözleri kör olan
Galilei Galileo, 8 Ocak 1642 tarihinde Arcetri'de öldü.
|
