|
Blaise Pascal
Kimdir?
(d. 19 Haziran 1623 – ö. 19 Ağustos 1662).
Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünürdür. En bilinen eseri "Düşünceler"dir.
Pascal (1623-1662) küçük yaşta kendini gösteren bir deha örneğidir.
Henüz 12 yaşında iken hiç geometri bilgisine sahip olmadığı halde
daireler ve eşkenar üçgenler çizmeye başlayarak, bir üçgenin iç
açılarının toplamının iki dik açıya eşit olduğunu kendi kendisine
bulmuştur; çünkü avukat olan ve matematik ile çok ilgilenen babası, onun
Latince ve Yunancayı iyice öğrenmeden matematiğe yönelmesini
istemediğinden, bütün matematik kitaplarını saklayarak Pascal'ın bu konu
ile ilgilenmesini yasaklamıştı.
Pascal çocukluğunda "geometri neyi inceler?" sorusunu babasına sormuş, o
da "doğru biçimde şekiller çizmeyi ve şekillerin kısımları arasındaki
ilişkileri inceler." demiştir. Pascal, işte bu cevaba dayanarak gizli
gizli geometri teoremleri kurmaya ve kanıtlamaya başlamıştır. Sonunda
babası onun yeteneğini anlamış ve ona Euclides'in Elementler'ini ve
Apollonius'un Konikler'ini vermiştir.
Dil derslerinden arta kalan boş zamanını bu kitapları okuyarak
değerlendiren Pascal, 16 yaşında konikler üzerine bir eser yazmıştır. Bu
eserin mükemmelliği karşısında, Descartes bunun Pascal kadar genç bir
kimsenin eseri olduğuna inanmakta çok güçlük çekmiştir. Pascal 19
yaşındayken, aritmetik işlemlerini mekanik olarak yapan bir hesap
makinesi icat etmiştir.
Pascal yalnızca teorik bilimlerde değil, pratik ve deneysel bilimlerde
de yetenekli bir filozoftu. 23 yaşında, Torriçelli'nin (1608-1647)
atmosfer basıncı ile ilgili çalışmasını incelemiş ve bir dağa çıkartılan
barometredeki cıva sütununun düştüğünü, yani yükseklerde hava basıncının
azaldığını, cıva sütununu hava basıncının tuttuğunu, yoksa
Aristotelesçilerin söylediği gibi, tabiatın boşluktan nefret etmesinin
rolü olmadığını göstermiştir. Diş ağrısından uyuyamadığı bir gece de
rulet oyunu ve sikloid ile ilgili düşünceler üzerinde durmuş ve sikloid
eğrisinin özelliklerini keşfetmiştir. Pascal, Fermat ile yazışarak
olasılık teorisini kurmuş ve bir binom açılımında katsayıları vermiştir.
"Pascal Üçgeni"nin keşfi de ona aittir. 25 yaşında iken kendisini
felsefi ve dini düşüncelere adamıştır. Sağlığı çok bozuk olan Pascal, 39
yaşında iken Paris'te ölmüştür.
Blaise Pascal'dan Seçme Sözler
- Bana filozofların değil, peygamberlerin haber verdiği tanrı gerek.
- Eğer herkes dost sandığı kimselerin bir de kendi arkasından söylemiş
olduklarını duysaydı, dünyada pek az dost kalırdı.
- Kalbin kendine has nedenleri vardır ki akıl hiç bir zaman anlayamaz.
- Kuvvete dayanmayan adalet aciz, adalete dayanmayan kuvvet zalimdir.
- Yasama güçsüzleşince, ahlak dejenere olur.
- İnsanlar pek çok şeyi öğrenmişler; kuşlar gibi uçmayı, balıklar gibi
yüzmeyi... fakat çok basit bir şeyi öğrenememişler: "İnsan gibi
yaşamayı..."
- Şairlerin, sevgiyi kör olarak göstermeye hiç hakları yoktur: sevginin
gözündeki bağ çıkarılmalı ve görme gücü bundan böyle ona geri
verilebilmelidir.
Ek Bilgiler
Bir Fransız matematikçi, fizikçi ve aynı zamanda teolojist olan Blaise
Pascal, Etienne Pascal'in üçüncü çocuğu ve tek oğluydu.Daha üç
yaşındayken annesinin ölümü üzerine yetim kalır. 1632 yılında babası
dört çocuğuyla beraber Clermont’u terkederek Paris’e yerleşir.
Babası antiortodox olduğu için O’nu kendisi yetiştirmeye karar verir.
Kendisi de zamanının iyi matematikçilerinden olan Etienne Pascal,
oğlunun 15 yaşından önce matematik calışmaması gerektiğine karar vererek
evini matematik dokümanlarından arındırır. Fakat bu küçük Pascal’in
sadece matematik merakını ateşler, 12 yaşında kendisi geometri çalışmaya
başlar. O zamanlarda üçgenin iç açılarının toplamının, iki dik açının
toplamına eşit olduğunu bulur, bunun üzerine babasi teslim-i silah eder
ve ona incelemesi için Euclid’in teoremlerini içeren dökümanları verir.
Yani matematikle ilgisi çocukluk döneminde matematik eğitimi almadan
başlar, sonraları babasıyla beraber "Academie Parsienne"deki derslere
katılmaya başlar, 16 yaşına geldiğinde burada aktif olarak rol alır ve
profesör Girard Desargues'in bir numaralı yardımcısı ve öğrencisi olur.
Bu esnada özellikle konikler üzerinde çalışarak konu hakkında kitapçık
yayınlar. 1639 yılında da "Pascal'ın Esrarengiz Altıgeni" ile geometriye
katkıda bulunur.
Aynı yıl babasının bir vergi toplama memuru olarak tayini çıkması
üzerine Paris'i terkederek Rouen şehrine yerleşirler. Burada babasına
yardımcı olmak amacıyla ilk rakamsal hesap makinasını yapar, bunu
gerçekleştirmek için üç yıl çalışır, 1642-1645.
1646-1648 yıllarında atmosfer basıncı üzerinde değişik deneyler yapar,
ve şu sonuca varır: Atmosfer basıncı yükseklikle doğru orantılı olarak
düşer ve atmosferin üzerinde bir boşluk vardır.
1653'ten itibaren matematik ve fizik üzerinde çalışarak “Sıvıların
Kararsızlıgı” üzerine bir kitapçık yazar, bu kitapçıkta Pascal'ın basınç
kanunu açıklanır.
Kendisi binom üçgeni üzerinde çalışan ilk matematikçi olmasa da bu
konuda çalışması değişik gelişmelere ışık tutmuştur.
Pascal'ın felsefeyle ilgili en meşhur kitabı "Pensées" ("Düşünceler"),
din, hayat, bilim üzerine, O'nun daha çok dinsel yönünü ve Allah
inancını ortaya kor, bunu da şöyle diyerek gösterir; "If God does not
exist, one will lose nothing by believing in him, while if he does exist,
one will lose everything by not believing." (Eğer Allah yoksa insan ona
inanmakla hiçbirşey kaybetmeyecek, fakat varsa inanmamakla çok şey
kaybedecek.) Bu kitabı yaşadığı devirde yayınlanmasına izin verilmese de
ölümünden birkaç yıl sonra yayınlanmıştır.
Pascal 39 yaşında 1662 yılında kansere yenik düşerek hayata gözlerini
yumar.
|
